Aminozuren, de bouwstenen van alle eiwitten

De structuur en functie van eiwitten is divers

Naast koolstof, waterstof en zuurstof bevatten eiwitten ook stikstof en sommige ook zwavel of fosfaat. Aminozuren hebben een uniforme basisstructuur, waarbij de zijketen variabel is en hun specifieke functies bepaalt. Aminozuren worden ingedeeld op basis van verschillende eigenschappen, zoals alifatische en glucogene aminozuren, die kunnen worden omgezet in glucose.

Eiwitten leveren energie, vooral wanneer koolhydraten zijn opgebruikt, en hebben een energiedichtheid van 17,2 kJ/g. De afbraak van eiwitten vindt plaats in de dunne darm, waar aminozuren worden opgenomen om de lichaamseigen eiwitten te helpen opbouwen. Bovendien zijn eiwitten cruciaal voor het immuunsysteem (in de vorm van antilichamen), spieropbouw en de regulering van het zuur-base-evenwicht.

Goede eiwitbronnen zijn eieren, melk, vlees, vis, peulvruchten en noten. Het eiwitgehalte in dierlijke voedingsmiddelen is vaak hoger, wat hun biologische waarde verhoogt. De aanbevolen dagelijkse eiwitinname voor gezonde volwassenen is ongeveer 0,8 g/kg lichaamsgewicht, terwijl actieve mensen tot 2 g/kg kunnen consumeren. Er wordt onderscheid gemaakt tussen essentiële en beperkende aminozuren, waarbij de eerste uit de voeding moeten worden gehaald.

Eiwitrijke diëten zijn preventief en therapeutisch relevant, vooral in de strijd tegen obesitas, diabetes, leververvetting en kanker. Een hoge eiwitinname kan gunstig zijn voor het behoud van spiermassa en het reguleren van de bloedsuikerspiegel. Voorzichtigheid is echter geboden bij bestaande nieraandoeningen, omdat een verhoogde eiwitinname de nierfunctie kan belasten.

Een te lage eiwitinname is een ernstig probleem, vooral in ontwikkelingslanden, terwijl een te hoge eiwitinname meestal geen bijwerkingen heeft, tenzij er te grote hoeveelheden geïsoleerd eiwit worden geconsumeerd. Met een uitgebalanceerd dieet zijn dergelijke toxische effecten onwaarschijnlijk. Samengevat is een adequate inname van eiwitten en aminozuren essentieel voor het behoud van talloze lichaamsfuncties en het voorkomen van ondervoeding.