Vitamine D - informatie over behoeften, inname, grondstoffen

Informatie over vitamine D

80 – 95% van de vitamine D-behoefte wordt in de huid aangemaakt, maar alleen onder invloed van zonlicht.

In de zomer volstaan daarvoor voor mensen met een lichte huidskleur 10 minuten zon tijdens de middag. Mensen met een donkere huidskleur reageren minder gevoelig en hebben daarom 20 tot 60 minuten nodig.* Daarbij zou ongeveer 1/3 van het huidoppervlak belicht moeten worden.

Als men ervan uitgaat dat gezonde en sportieve mensen die regelmatig veel buiten zijn genoeg vitamine D aanmaken, zou er eigenlijk niemand met een vitamine D-tekort moeten zijn. Dat lijkt de ideale voorstelling te zijn in veel media, waar niet-deskundigen (waaronder helaas ook veel zogenaamde medisch-journalisten) verspreiden dat vitamine D net als alle andere vitamines volkomen overbodig of schadelijk zou zijn.

Het addertje onder het gras: niet iedereen is jong, sportief, gezond eetend, vrij van chronische ziekten en voortdurend buiten.

Factoren of situaties die de vitamine D-productie in de huid bemoeilijken of onmogelijk maken:

• Oudere mensen die niet meer vaak naar buiten komen
• Beroepsbeoefenaren die de hele dag in gebouwen werken en pas ’s avonds de zon kunnen bereiken — als die dan nog zwak is of afhankelijk van het seizoen helemaal ontbreekt
• Mensen die gesluierd naar buiten gaan
• Mensen met specifieke ziekten die een deels sterk verhoogde vitamine D-behoefte hebben of dit verliezen
• Kinderen en jongeren die meer tijd doorbrengen achter de pc en televisie en bijna niet meer buiten komen
• Mensen, vaak ouders met kinderen, die meteen naar zonnebrandcrème grijpen zodra ze buiten komen, bij voorkeur factor 50. Een tip: laat de kinderen en uzelf eerst 15 minuten in zwemkleding in de zon voordat u insmeert!

Hier slechts een paar voorbeelden. U kunt zelf uitrekenen of de mening van de vitamine-bashers klopt, dat Duitsland zo welvarend is dat niemand een vitamine-tekort heeft, of de mening van voorstanders, die ook door studies onderbouwd een veelvoorkomend tekort aan vitamine D zien.

Vitamine D-ondervoeding – vaak en wijdverspreid

Meer dan de helft van alle mensen in Duitsland heeft een vitamine D-ondervoeding. De Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) beschouwt een serumconcentratie van 20 ng/ml als voldoende. Volgens het Robert Koch-Institut hebben daarmee 58% van de vrouwen en 57% van de mannen een vitamine D-ondervoeding. In de wintermaanden is dit aantal nog duidelijk hoger.

Tegenwoordig gaan experts echter vaak al uit van een normaalwaarde van 40 - 80 ng/ml. Een licht tekort geldt als 20 – 30 ng/ml, een ernstig tekort als minder dan 20 ng/ml.

Inname van vitamine D via voedsel

Slechts weinig voedingsmiddelen bevatten noemenswaardige hoeveelheden vitamine D. De DGE raadt een dagelijkse inname aan voor kinderen, jongeren en volwassenen van 20 microgram vitamine D per dag. Dit zou ruwweg overeenkomen met de dagelijkse consumptie van 16 kippeneieren, 5 kg kaas, 80 g haring of 2 blikken sardines.

Daarom is een dagelijkse supplementatie met een voedingssupplement om in de vitamine D-behoefte te voorzien zinvol en zorgt voor een voldoende voorziening – vooral in de winter.

Vitamine D-spiegel in het bloed

Een optimale vitamine D-spiegel (gemeten wordt de 25 OH vitamine D3 spiegel in het serum) ligt tussen 30 - 70 ng/ml. Volgens de aanbeveling van de Deutsche Gesellschaft für Ernährung (DGE) zou de vitamine D-concentratie in het serum ten minste 20 ng/ml (= 50 nmol/l) moeten bedragen. De meeste experts vinden deze waarde echter te laag en adviseren een minimumwaarde van 30 ng/ml. Gemeten wordt niet het daadwerkelijke vitamine D3, maar de opslagvorm calcidiol (25-hydroxyvitamine D). De reden is eenvoudig: als men vitamine D3 zou meten, zou men slechts een momentopname van de huidige status hebben. De opslagvorm geeft daarentegen inzicht in de langdurige vitamine D-voorziening.

Een goede richtlijn bieden de volgende referentiewaarden:
onder 10 ng/ml - ernstig vitamine D-tekort
10 - 20 ng/m - vitamine D-tekort
20 - 30 ng/ml - licht vitamine D-tekort
30 - 70 ng/ml - normaalgebied
boven 70 ng/ml - vitamine D-spiegel te hoog
Waarden die meer of minder over de grens van 70 ng/ml heen gaan (spätestens ab 100 ng/ml) zijn mogelijk toxisch en kunnen tot gezondheidschade leiden. Een waarde boven 150 ng/ml geldt in elk geval als toxisch. Over de langetermijneffecten van zulke extreem verhoogde waarden (alleen te bereiken door excessieve inname van extreem hoge doses boven 20.000 I.E. per dag) is tot nu toe nog geen kennis beschikbaar. Uitzonderingen zijn bepaalde ziekten (bijv. multiple sclerose). Maar ook bij ziekten zou een hoogdosis-therapie onder begeleiding en toezicht van een arts moeten plaatsvinden.

Laboratoriumwaarden

Mogelijke meeteenheden in het laboratorium zijn: ng/ml (nanogram per milliliter), of ook nmol/l (nanomol per liter). Soms worden waarden ook in yg/l (microgram per liter) opgegeven. Deze waarden komen overeen met de opgaven in ng/ml (dus: 36 yg/l = 36 ng/ml).

De omrekenfactor van ng/ml in nmol/l = 2,5.
(Voorbeelden: 20 ng/ml = 50 nmol/l of 30 nmol/l = 12 ng/l)

Beste toedieningsvormen: zachte capsules met olie of olie als druppels
Vitamine D behoort tot de vetoplosbare vitamines. Vetoplosbaar betekent dat ze vet/OLIE als transportmedium nodig hebben. Alleen dan kan het lichaam ze überhaupt gebruiken.
Natuurlijk vloeibaar D3 op oliebasis heeft een zeer hoge biologische beschikbaarheid – kan dus het beste door het lichaam opgenomen worden.
Belangrijk om te weten: vitamine D3 in de vorm van tabletten of dragées bevat geen natuurlijke oliën. Bovendien bevatten ze vaak onnodige hulpstoffen.

Vitamine D3 altijd samen met vitamine K2

Waarom zou hooggedoseerd vitamine D altijd samen met vitamine K2 worden ingenomen?
Vitamine D3 stuurt de opname van calcium uit de ingenomen voeding naar het bloed. Blijft het daar, dan slaat het zich op als nutteloze en schadelijke afvalstoffen in het lichaam. Dergelijke afzettingen leiden op lange termijn tot gevaarlijke verkalkingen van bloedvaten en organen. Het calcium in het bloed moet het lichaam daarom zinvol kunnen benutten.

En hier komt vitamine K2 om de hoek kijken. Vitamine K2 activeert de eiwitten osteocalcine en MGP (matrix Gla-proteïne), die verantwoordelijk zijn voor de calciumverwerking in het bloed. Deze eiwitten zorgen voor het transport en de inbouw van calcium uit het bloed in het harde weefsel van botten en tanden. Alleen zo bereikt het calcium met behulp van vitamine K2 daar waar het hoort en waar het nodig is.

Vitamine K2 verhindert dus dat het calcium in het bloed zich als plaque (afzetting) in de arteriewanden vastzet, en houdt zo onze bloedvaten schoon.

Vitamine D heeft dus altijd ook vitamine K2 nodig voor de verwerking van calcium. Als voedingssupplement zou de inname van vitamine D daarom altijd samen met vitamine K2 moeten plaatsvinden, omdat de twee vitamines elkaar in hun functies voor het organisme zinvol aanvullen.

De grote vergissing

Frequent wordt gecommuniceerd dat vitamine D het calcium in de botten inbouwt. Dit is niet juist. Vitamine D zorgt samen met het bijschildklierhormoon voor de resorptie van calcium uit de darm in het bloed, dus voor hogere calciumspiegels in het bloed. Het “afvoeren” van het calcium naar botten en tanden, dus daar waar het nodig is, wordt dan overgenomen door de eiwitten osteocalcine en MGP – voor zover zij door vitamine K2 zijn geactiveerd. De “reden” voor deze “vergissing”: vitamine K2 in de vorm MK-7 is erg duur. In bijna alle vitamine D-producten wordt het daarom weggelaten. Het ontbrekende effect schrijft men dan heel praktisch gewoon toe aan vitamine D…

Vitamine K2 als 100% natuurlijk all-trans MK-7
Maar ook bij vitamine K2 zijn grote verschillen.

De in proSan Vitamin D3+K2 (MK-7) gebruikte vorm MK-7 (all-trans) is voor 100% afkomstig uit natuurlijke plantaardige bronnen en heeft een zogenaamd trans-gehalte van meer dan 98%.

Deze vormen van vitamine K2 moet u vermijden: MK4 (zeer slechte biologische beschikbaarheid, moet daarom in extreem hoge doseringen gegeven worden), MK7-cis (praktisch werkingsloos), MK9 (weinig onderzocht, meestal synthetisch, in Duitsland niet toegestaan), maar ook meestal zeer goedkope MK7-producten (vaak uit het buitenland), waar het trans-gehalte slechts zeer laag is.

Voorzichtigheid bij goedkope vitamine K2-producten - vaak uit het buitenland

Een zorgvuldig vervaardigd MK7 all-trans werkzame stof is momenteel nog zeer duur. In veel ogenschijnlijk goedkope producten, die vooral uit het buitenland via internet aangeboden worden, worden goedkope geïmporteerde werkzame stoffen met een laag all-trans-gehalte gebruikt (hebben dus een hoog cis-gehalte !!!) en zijn daarmee grotendeels werkingsloos. Ons advies: vertrouw daarom op serieuze fabrikanten (met wie men probleemloos kan communiceren en zich qua kwaliteit kan vergewissen) en niet op de ogenschijnlijke goedkope internetaanbiedingen. Kwaliteit heeft zijn prijs.

In combinatie met vitamine D3 zorgt de langwerkende vorm vitamine K2 (MK-7 all-trans) dus het beste voor een voldoende voorziening van alle organen en weefsels.

Vitamine D – overdosering

Het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) spreekt van een “vitamine D-overvoorziening” wanneer de serumwaarde groter is dan 160 ng/ml respectievelijk 400 nmol/l. Als hoofd risico van een dergelijke overdosering noemt het BfR een hypercalcemie, dus te veel calcium in het bloed. Typische symptomen van een dergelijke hypercalcemie zijn nierstenen evenals verkalking van bloedvaten, hart en longen.

Hoe kan het tot een vitamine-overdosering komen?

Een overdosering door UV-straling en voedsel is niet mogelijk. De meest voorkomende oorzaak is het toedienen van excessieve hoeveelheden vitamine D. Zeker op internet worden producten uit het buitenland aangeboden met 50.000 I.E. of zelfs 100.000 I.E. Sektachtige groepen, vooral op sociale media, zorgen voor de afzet hiervan. Deze producten komen altijd uit het buitenland. Over de kwaliteitsstandaarden bij de vervaardiging hoort men doorgaans niets. De ingrediënten zijn vaak onvoldoende of helemaal niet gedeclareerd – men weet dus vaak niet wat er echt in zit. Niet voor niets zijn dergelijke voedingssupplementen in Duitsland verboden – maar toch gemakkelijk via internet verkrijgbaar.

De veilige dosis

Het Bundesinstitut für Risikobewertung (BfR) beschouwt een vitamine D-inname van 100 yg = 4.000 I.E. dagelijks als het zogenoemde Upper Intake Level – dus de veilige maximale dosis die dagelijks ingenomen zou moeten worden.